بیماری گال چیست و چگونه درمان می‌ شود؟ علائم، علت و طول درمان

بیماری گال یکی از بیماری‌ های پوستی واگیردار است که معمولاً با خارش شدید و بثورات پوستی همراه می‌ شود. عامل ایجاد گال، یک انگل میکروسکوپی به نام Sarcoptic scabiei است که در لایه سطحی پوست نفوذ میکند و باعث ایجاد واکنش پوستی و خارش می‌ شود.
برخلاف تصور رایج، ابتلا به گال لزوماً ارتباطی با رعایت نکردن بهداشت فردی ندارد. هر فردی ممکن است در اثر تماس نزدیک با فرد مبتلا به گال دچار این بیماری شود. تشخیص زود هنگام، درمان مناسب و توجه به افراد نزدیک بیمار، نقش مهمی در جلوگیری از انتقال مجدد دارد. سازمان جهانی بهداشت گال را یک بیماری انگلی شایع در سراسر جهان معرفی میکند.

بیماری گال چیست؟

گال یا Scabies یک عفونت انگلی پوست است که توسط انگل Sarcoptes scabiei var. Hominis ایجاد می‌ شود. انگل ماده در لایه بالایی پوست تونل‌ های بسیار کوچکی ایجاد کرده و در آنجا تخم‌ گذاری می‌ کند. واکنش سیستم ایمنی بدن به انگل و مواد حاصل از آن، عامل اصلی خارش و بثورات پوستی است.
یکی از مشخصه‌ های مهم بیماری گال، خارش شدید به‌ خصوص در شب است. ضایعات پوستی ممکن است بین انگشتان، روی مچ دست، آرنج، زیر بغل، کمر، باسن و برخی نواحی تناسلی دیده شوند.
در نوزادان و کودکان خردسال، گال می‌تواند قسمت‌های بیشتری از بدن از جمله کف دست، کف پا، مچ پا و حتی پوست سر را درگیر کند.

علت بیماری پوستی گال چیست؟

علت بیماری گال ورود انگل Sarcoptes scabiei به پوست است. این انگل معمولاً از طریق تماس نزدیک و طولانی‌ مدت پوست با پوست فرد مبتلا منتقل می‌ شود.
مهم‌ ترین راه‌ های انتقال گال عبارت‌ اند از:
- تماس پوستی نزدیک و طولانی با فرد مبتلا
- زندگی در یک خانه با فرد آلوده
- تماس نزدیک اعضای خانواده
- تماس جنسی در بزرگسالان
در برخی شرایط، استفاده مشترک از لباس، ملحفه یا حوله آلوده
گال می‌ تواند قبل از ظاهر شدن علائم نیز منتقل شود. در افرادی که برای اولین بار به گال مبتلا می‌ شوند، علائم ممکن است چند هفته بعد از آلودگی ظاهر شوند؛ در عفونت مجدد، شروع خارش و علائم معمولاً سریع‌ تر اتفاق میافتد.

علائم بیماری گال چیست؟

شناخت علائم گال اهمیت زیادی دارد، زیرا این بیماری در مراحل اولیه ممکن است با حساسیت پوستی، اگزما یا سایر مشکلات پوستی اشتباه گرفته شود.
شایع‌ ترین علائم عبارت‌ اند از:
- خارش شدید پوست، به‌ خصوص هنگام شب
- دانه‌ ها و برجستگی‌ های قرمز یا پوستی
- خطوط باریک و پیچ‌ خورده روی پوست
- التهاب و تحریک پوست
- زخم‌ هایی که در اثر خاراندن ایجاد می‌ شوند
- مشاهده ضایعات در چند عضو خانواده به‌صورت هم‌زمان
محل ضایعات میتواند در افراد مختلف متفاوت باشد. نواحی بین انگشتان، مچ دست، چین‌ های پوستی، کمر، باسن و نواحی تناسلی از محل‌ های شایع در بزرگسالان هستند.

خارش گال چه تفاوتی با خارش معمولی دارد؟

یکی از نشانه‌ هایی که پزشک را به گال مشکوک می‌ کند، خارش شدید و مداوم است که در طول شب بیشتر می‌ شود. البته خارش به‌ تنهایی برای تشخیص گال کافی نیست و باید سایر علائم و محل ضایعات نیز بررسی شوند.

گال چگونه منتقل می‌ شود؟

گال واگیردار است و مهم‌ ترین راه انتقال آن تماس پوستی نزدیک و طولانی‌ مدت است. به همین دلیل، احتمال انتقال در محیط‌ هایی که افراد تماس نزدیک و مداوم با یکدیگر دارند بیشتر است.
نکته مهم این است که ممکن است فردی تازه آلوده شده باشد اما هنوز خارش یا ضایعات واضحی نداشته باشد. بنابراین اگر یک نفر از اعضای خانواده به گال مبتلا شده باشد، سایر افراد نزدیک نیز باید طبق نظر پزشک بررسی یا درمان شوند.

تفاوت بیماری گال در مردان و زنان چیست؟

از نظر عامل ایجاد بیماری، گال در مردان و زنان تفاوتی ندارد. هر دو گروه ممکن است به یک انگل مبتلا شوند و علائم مشابهی داشته باشند.
با این حال، محل بروز ضایعات می‌ تواند متفاوت باشد. در بزرگسالان، گال ممکن است در نواحی تناسلی مردان و همچنین اطراف سینه در زنان مشاهده شود. این تفاوت به معنای متفاوت بودن بیماری نیست و روش درمان نیز باید بر اساس تشخیص پزشک انتخاب شود.

- بنابراین نمیتوان گفت گال بیماری مخصوص زنان یا مردان است.

درمان بیماری گال چگونه است؟

درمان گال با داروهای ضدانگلی موضعی یا در برخی شرایط با داروهای خوراکی انجام می‌ شود. انتخاب دارو به شرایط بیمار، سن، وضعیت سلامتی و شدت بیماری بستگی دارد.
یکی از درمان‌ های رایج، کرم پرمترین 5 درصد است. WHO نیز پرمترین 5 درصد را در میان درمان‌های موضعی گال معرفی میکند. در برخی بیماران، داروهای خوراکی مانند ایورمکتین نیز ممکن است با نظر پزشک استفاده شوند.
بنابراین بهتر است درمان گال بدون تشخیص و تجویز پزشک انجام نشود، به‌ خصوص در کودکان، زنان باردار یا افرادی که بیماری‌ های زمینه‌ ای یا شرایط خاص دارند.

درمان پزشکی گال

درمان پزشکی معمولاً شامل یک داروی ضدگال مناسب و رعایت دستورالعمل مصرف آن است. بعضی درمان‌ ها نیاز به تکرار دارند، زیرا برخی داروها تخم انگل را به‌ طور کامل از بین نمی‌ برند. WHO نیز اشاره می‌ کند که ممکن است تکرار درمان در فاصله مناسب، بسته به داروی مورد استفاده، لازم باشد.
یکی از نکات مهم، درمان هم‌ زمان افراد نزدیک و اعضای خانواده در صورت توصیه پزشک است؛ زیرا ممکن است فردی در مراحل اولیه هنوز علائمی نداشته باشد اما دوباره باعث انتقال انگل شود.

درمان خانگی گال؛ آیا گال با روش‌ های خانگی درمان می‌ شود؟

بهترین درمان خانگی گال: شست‌ و شوی لباس‌ ها، حوله‌ ها و ملحفه‌ هایی که اخیراً مورد استفاده فرد مبتلا بوده‌ اند میتواند برای کنترل آلودگی محیطی مفید باشد. لباس‌ ها و وسایل قابل شست‌ و شو را میتوان طبق دستورالعمل‌ های بهداشتی با شست‌ و شو و خشک‌ کردن مناسب تمیز کرد. وسایلی که امکان شست‌ و شو ندارند نیز می‌ توانند طبق توصیه‌ های بهداشتی از تماس با بدن دور نگه داشته شوند.
اما استفاده از ترکیبات خانگی نامطمئن، مواد تحریک‌ کننده یا روش‌ هایی که پشتوانه پزشکی ندارند، جایگزین درمان اختصاصی گال نیست.

طول درمان بیماری گال چقدر است؟

- گال چند روزه خوب می‌ شود؟

پاسخ به این سؤال به نوع درمان، شدت بیماری و شرایط فرد بستگی دارد. مهم‌ تر از تعداد روزها، اجرای صحیح درمان و جلوگیری از آلودگی مجدد است.
یک نکته مهم این است که خارش گال ممکن است بعد از شروع درمان نیز برای مدتی ادامه داشته باشد. سازمان جهانی بهداشت می‌ گوید خارش در بسیاری از افراد طی یک تا دو هفته پس از درمان می‌ تواند حتی شدیدتر شود. بنابراین باقی ماندن خارش برای مدت کوتاه لزوماً به معنی شکست درمان نیست.
اگر بعد از درمان ضایعات جدید ایجاد شوند، خارش ادامه‌ دار یا شدیدتر شود یا سایر اعضای خانواده دوباره علائم پیدا کنند، بهتر است بیمار برای ارزیابی مجدد به پزشک مراجعه کند.

آیا خارش بعد از درمان گال طبیعی است؟

بله، در برخی افراد خارش بعد از درمان گال می‌ تواند برای مدتی ادامه داشته باشد. دلیل آن این است که واکنش التهابی و حساسیتی پوست ممکن است حتی پس از از بین رفتن انگل فوراً برطرف نشود.
WHO گزارش می‌ کند که خارش می‌ تواند در یک تا دو هفته اول پس از شروع درمان تشدید شود.
با این حال، اگر خارش برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا ضایعات و مسیرهای جدید روی پوست ایجاد شوند، احتمال درمان ناقص یا آلودگی مجدد باید بررسی شود.

تفاوت گال با اگزما و حساسیت پوستی چیست؟

گال، اگزما و حساسیت پوستی می‌ توانند علائم مشابهی مانند خارش و قرمزی ایجاد کنند و به همین دلیل تشخیص آن‌ ها همیشه فقط با مشاهده ظاهری پوست آسان نیست.
خارش شدید شبانه، وجود خطوط یا تونل‌ های پوستی و درگیری هم‌ زمان افراد نزدیک خانواده می‌ تواند احتمال گال را بیشتر کند. با این حال، تشخیص نهایی باید بر اساس معاینه و ارزیابی پزشکی انجام شود.
اگر علت خارش مشخص نیست یا ضایعات پوستی در حال گسترش هستند، بهتر است به جای امتحان کردن درمان‌ های مختلف، ابتدا تشخیص دقیق انجام شود.

چگونه از انتقال و بازگشت گال جلوگیری کنیم؟

برای جلوگیری از انتقال گال، درمان فرد مبتلا به‌ تنهایی کافی نیست و باید توصیه‌ های پزشک درباره افراد نزدیک نیز جدی گرفته شود.
اقدامات مهم شامل موارد زیر است:
1- درمان طبق دستور پزشک و تکمیل آن
2- توجه به علائم در اعضای خانواده
3- درمان هم‌ زمان افراد نزدیک در صورت توصیه پزشک
4- شست‌ و شو و خشک‌ کردن مناسب لباس‌ ها، حوله‌ ها و ملحفه‌ های مورد استفاده
5- جلوگیری از تماس پوستی نزدیک تا زمان مناسب
6- خودداری از مصرف خودسرانه دارو
7- کوتاه نگه داشتن ناخن‌ ها برای کاهش آسیب ناشی از خاراندن
در موارد معمول، نیازی به سم‌ پاشی یا ضدعفونی گسترده محیط خانه نیست؛ تمرکز اصلی باید روی درمان صحیح افراد مبتلا و کنترل وسایل در تماس نزدیک باشد.

چه زمانی برای درمان گال باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر خارش شدید و مداوم، به‌ خصوص خارش شبانه، همراه با دانه‌ ها یا ضایعات پوستی دارید، بهتر است برای تشخیص به پزشک یا متخصص پوست مراجعه کنید.
همچنین در شرایط زیر مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد:
- ایجاد زخم یا عفونت روی پوست
- مشاهده ترشح، چرک یا دلمه‌ های غیرمعمول
- گسترش سریع ضایعات
- باقی ماندن یا تشدید علائم پس از درمان
- ابتلای هم‌ زمان چند نفر از اعضای خانواده
- ابتلای نوزادان و کودکان خردسال
- بروز علائم در دوران بارداری
خاراندن مداوم می‌ تواند باعث ایجاد زخم و عفونت باکتریایی ثانویه شود. در صورت مشاهده علائم عفونت پوستی، ارزیابی پزشکی ضروری است.

جمع‌ بندی

بیماری گال یک بیماری انگلی و واگیردار پوست است که مهم‌ ترین علائم آن خارش شدید، به‌ خصوص در شب، و ایجاد دانه‌ ها یا ضایعات پوستی است. عامل بیماری انگل Sarcoptes scabiei است و انتقال آن بیشتر از طریق تماس نزدیک و طولانی‌ مدت پوست با فرد مبتلا اتفاق میافتد.
درمان گال معمولاً با داروهای ضدانگلی موضعی و در برخی شرایط با داروهای خوراکی انجام می‌ شود. پرمترین 5 درصد یکی از درمان‌ های شناخته‌ شده است، اما انتخاب دارو باید متناسب با شرایط بیمار و با نظر پزشک انجام شود.
همچنین ادامه داشتن خارش برای یک تا دو هفته پس از درمان می‌ تواند اتفاق بیفتد و لزوماً به معنای شکست درمان نیست. در صورت ایجاد ضایعات جدید یا ادامه‌ دار شدن علائم، مراجعه مجدد به پزشک ضروری است.

سوالات متداول درباره بیماری گال

1- بیماری گال از کجا می‌ آید؟

- گال در اثر ورود انگل Sarcoptes scabiei به پوست ایجاد می‌ شود و معمولاً از طریق تماس نزدیک و طولانی‌ مدت با فرد مبتلا منتقل می‌ شود.

2- آیا بیماری گال واگیردار است؟

بله. گال یک بیماری واگیردار است و تماس پوستی نزدیک مهم‌ ترین راه انتقال آن محسوب می‌ شود.

3- گال چند روزه خوب می‌ شود؟

مدت بهبود به درمان و شرایط فرد بستگی دارد. حتی پس از درمان موفق، خارش ممکن است یک تا دو هفته ادامه داشته باشد.

4- آیا درمان خانگی گال کافی است؟

اقدامات خانگی مانند شست‌ و شوی لباس و ملحفه به کنترل انتقال کمک می‌ کنند، اما جایگزین داروی اختصاصی ضدگال نیستند.

5- آیا خارش بعد از درمان گال طبیعی است؟

بله، خارش ممکن است برای مدتی پس از درمان ادامه داشته باشد. اگر علائم تشدید شوند یا ضایعات جدید ایجاد شوند، باید برای بررسی مجدد به پزشک مراجعه کرد.